नेपाल कृषिप्रधान देश हो । हामी सबैलाई थाह भएको विषय पनि हो । तर विडम्बना कुनै समयमा कृषी उत्पादन निर्यात गर्ने देश आजको अवस्थामा कृषिमा आत्मनिर्भर बन्नुको सट्टा परनिर्भर बन्दै गएको छ । मलको अभाव, सिँचाइको कमी, बजारको अभाव र सरकारी उदासीनताले गर्दा किसानले पर्याप्त उत्पादन गर्न सकिरहेका छैनन् ।
युवाशक्ति विदेशीदा जमिन बाझिँे रहेको छ । परम्परागत कृषी प्रणालीलाई आधुनिकतामा ढाल्न जरुरी छ । कृषिमा किसानले आफ्नै ढङगले काम गरी रहेका छन । सरकारले किसानको वास्तविक आवश्यकतामा ध्यान दिएको छैन । अनुदान, सहुलियत ऋण, प्राविधिक सहयोग बास्तविक किसानले पाउन सकेका छैनन ।
विडम्बना झोले र गैर किसानले फाईदा उठाउदै आएका छन । किसानहरू राज्यको स्रोत साधन र पहुँच भन्दा टाढा रहेका छन । आफ्नै श्रम र लगानीले काम गरी रहेका किसानहरु लगानी नउठेर कृषीबाट विमुख हुनु परेको अबश्था छ ।
कृषी भनेको खेतीपाती मात्र नभई पशुपालन पनि हो । त्यसैले अहिले विदेशबाट नेपाल फर्केका केही युवाहरुले कृषि र पशुपालनमा जोड दिएका छन । यो असाध्यै सराहनीय विषय हो । तर राज्यले किसानका समस्याहरुलाई बुझेर समाधानको बाटो अपनाउन जरुरी छ ।
वास्तविक समृद्धि भनेको कृषी हो भन्ने कुरा बुझेर किसानहरूका लागी आवश्यक कुराहरुको ब्याबश्था गर्न जरुरी छ । दूध, दही, घिउ, पनिर जस्ता परिकारले स्वाश्थ्यलाई तन्दुरुस्त बजनाउने भएकाले उत्पादनमा जोड दिन जरुरी छ । कृषिमा सबैको सक्रियता बढाउन कृषी मैत्री नति बनाउन जरुरी छ ।
किसान मात्र होइन, उपभोक्ता, सहकारी, निजी क्षेत्र र राज्य सबैले मिलेर कृषिमा उत्पादन बढाउन जरुरुी छ । कृषि उत्पादनमा नेपाललाई आत्मनिर्भर बनाउन सके आर्थिक समृद्धिको मार्ग प्रशस्त हुने भएकाले त्यस तर्फ सबैको ध्यान जान आवश्यक छ । कृषि नेपालको मेरुदण्ड भएकाले राजइले कृषीमा लगानी बढाउन जरुरी छ ।
समृद्ध नेपाल बनाउनु छ भने सबे नेपालीलाई कृषीमा जोडेर उत्पादन बढाउन आवश्यक छ । कृषिलाई उपेक्षा नगरी पहिलो प्राथमिकतामा राद्यन जरुरी छ । तेीन तहका सरकारले कृषि र किसानलाई पहिलो प्राथमिकतामा राखेर काम गर्न आवश्यक छ ।
