सरकारले बालश्रमलाई निषेध गरेको छ । तर पनि बाल श्रम गर्ने बालबालीकाको संख्या कम हुन सकेको छैन । केन्द्रीय तथ्यांक विभागको राष्ट्रिय बाल श्रम प्रतिवेदन, २०२१ अनुसार सुदूरपश्चिम प्रदेशमा बाल श्रमिकको संख्या १ लाख ७१ हजार रहेको पाईएको छ । त्यो संख्या भनेको अत्याधीक संख्या हो । सबै भन्दा बढी गरिबीका कारण बालबालीकाहरु बाल श्रम गर्न बाध्य भएका छन । सानो उमेरमै अथार्त विद्यालय जाने उम्मेरमा उनिहरुले होटलमा भाडा माझ्नु परेको छ भने यातायातमा जोखिमपूर्ण कामहरु गर्नु परेको छ ।
उनिहरुको भविष्य सुनिश्चत गर्न सरकारले तदारुकताकासाथ काम गर्न जरुरी छ । बालबालिकाले श्रम गर्नु परेको कारण खोतल्दखै उनिहरुको भविष्यको लागी कार्यक्रम बनाउन जरुरी छ । सुदूरपश्चिम प्रदेशमा जोखिमपूर्ण काममा संलग्न बाल श्रमिकको संख्या ११ हजार रहेको पनि तथयाङकले देखाएको छ । यो संख्या अरू प्रदेशको भन्दा कम भए पनि यसलाई अझै सुन्यमा झार्न जरुरी छ ।
सहरी क्षेत्रको तुलनामा ग्रामीण क्षेत्रमा बाल श्रमिकको संख्या अधिक रहेको पाइएको छ । प्रदेशको सहरी क्षेत्रमा ८२ हजार र ग्रामीण क्षेत्रमा ८९ हजार बाल श्रमिक रहेको तथ्याङकले देखाएको छ । सबै बालबालीकाहरुको भविष्य सुनिश्चित गर्न श्रमीक बालबालीकाहरुको लागी विशेष कार्यक्रमहरु ल्याउन जरुरी छ ।
बालबालीकाहरु भविष्यका कर्णधार भएकाले उनिहरुलाई जोखिमपूर्ण कामबाट अथार्त बाल श्रमबाट मुक्त गरी पढन पाउने अधिकारको ग्यारेन्टी गरिनु पर्दछ । माध्यमिक तहसम्मको शैक्षिक अवसर, वैकल्पिक हेरचाहको उचित व्यवस्था मीलाउन जरुरी छ । बाल श्रममा कमी ल्याउन प्रदेश सरकारले बालबालिका सम्बन्धी नियमावली बनाएर उनिहरुको भविष्यको अभिभाबकत्व लीन जरुरी छ ।
बालश्रमको अन्त्य गर्न बालबालीकाहरुलाई काममा लगाउनेहरुलाई पनि कारबाहीको दायरामा ल्याउन जरुरी छ । हरेक बालबालीकाको बाच्न पाउने, खान पाउने र पढ्न पाउने अधिकारको सरकारले ग्यारेन्टी गर्न जरुरी छ ।
