मान्छेहरुले सुविधा खोज्दै जा“दा तराईका जिल्लाहरुमा बसाई सराईले खेतीयोग्य जमीन मासिदै गएका छन । दुर्गम क्षेत्र पहाडी जिल्लाबाट बसाइ सराइ गर्ने प्रचलन बढ्दै गएकाले समस्या हुन थालेको छ । बसाई सराईले गर्दा पहाडी जिल्लाका गाउबस्ति खाली हुने र तराईको खेतीयोग्य जमीन मासिदै जाने क्रम बढ्न थालेको छ । पहाडी जील्लाबाट तराईका जिल्ला र तराईका जील्लाबाट काठमाण्डौमा बसाई सर्ने क्रम बढ्न थालेको छ ।
मान्छेहरुले सुवीधा खोज्दै जादा बसाई सर्राले महत्व पाउदै आएको छ । बसाई सराईले गर्दा हिमाली तथा पहाडी क्षेत्रको जनसंख्या घट्दै गएको छ । हिजोको तुलनामा पहाडी जिल्लाहरुमा कष्टकर जीवन बिताएका नागरिकहरुलाई ध्यानमा राख्दै, अहिले सरकारले शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी, बिजुली, सडक यातायातको पहुच पु¥याए पनि नागरिकहरुले थप सुविधाका लागि सुगम शहरी क्षेत्रमा बसाइ सराइ गर्ने गरेका छन ।
सुदूरपश्चिम प्रदेशको कैलाली र कञ्चनपुरमा बसाई सरी आउनेहरुको संख्या बढ्दै गएको छ भने पहाडी जिल्लाहरुमा गाउबस्ति खाली हुदै गएका छन । प्रविधिको विकास र समाजमा आएको विभिन्न खाले परिवर्तनको अनुभव गर्न थालेका नागरिकले सुविधायुक्त जीवनशैलीको खोजीमा सुगम क्षेत्र खोज्न थाले पछि समस्या उत्पन्न हुने देखिएको छ ।
सरकारले सडक यातायातको पहुच सबै पहाडी जिल्लहरुमा पु¥र्याएको भए पनि बसाई सराई रोक्न सकिएको छैन । पहाडी जिल्लाका सदरमुकाम, साना शहर बाहेक गाउबस्तिहरु रित्तीदै गएका छन । अवसरको खोजीमा बसाइ सराइ हुने गरेका छन । शिक्षा तथा स्वास्थ्य र रोजगारी जस्ता कारणले गर्दा बसाइ सराइको क्रम बढिरहेको छ ।
भौतिक पूर्वाधार मात्रै विकास नठानी अन्य क्षेत्रलाई प्राथमिकतामा राखेर जनजीविकाका सवाललाई सरकारले प्रमुख रुपमा लिन जरुरी छ । बसाइ सराइ रोक्न स्थानीय सरकारले योजना बनाएर काम गर्न जरुरी छ । बसाई सराईका कारण रित्तीदै गएका गाउ“बस्तिलाई भरीभराउ बनाउने गरी निती तथा योजना बनाएर काम गर्न जरुरी छ ।
