दलित समुदायका किशोरीहरू बाल विबाहको चपेटामा पर्दै आएका छन । अहिले पनि ५० प्रतिशत बालविवाह हुने गरेको कैलालीमा यसको रोकथाम गर्न जरुरी छ । सुदूरपश्चिम प्रदेशको राजधानी र सबै भन्दा विकसित जिल्ला मानिएको कैलालीका दलित समुदायका २० वर्ष भन्दा कम उमेरका किशोरीहरुले विवाह गर्नाले उनीहरुको स्वाश्थ्य विग्रदै गएको छ ।
२० वर्ष भन्दा कम उमेरमा गरिने विवाहलाई कानुनी रुपमा अपराध मानिए पनि कानुनको प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन नहुदा बालविवाह गर्नेहरुको संख्या कम हुन नसकेको हो । कैलालीका विभिन्न पालिकामा गरिएको सर्वेक्षणले ५० प्रतिशतको अनुपातमा बालविवाह गर्ने गरेको पाईएको दलित महिला संघ फेडोको तथ्याङकले देखाएको छ ।
संविधानमा थुप्रै व्यवस्थाहरू भए पनि समाजमा भएका खराब प्रचलन र कुप्रथाका कारण बालविवाह अन्त्य हुन सकेको छैन । महिला र दलित अधिकारका लागि राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा थुप्रै कानुन बने पनि कार्यान्वयन पक्ष फितलो हु“दा महिला, दलित र सीमान्तकृत समुदायले विभेद र हिंसा भोग्दै आउनुका साथै किशोरीहरुले बालविबाहको शिकार हुनु परेको छ । दलित समुदाय भित्र रहेको बालविवाहको अन्त्य गर्न उनीहरुलाई आर्थिक रुपमा सबल बनाउन जरुरी छ ।
उनीहरुलाई सिपमुलक तालीमसंगै आय आर्जनका काममा लगाउने ब्याबश्था गर्न जरुरी छ । त्यसका साथै बालविबाह गर्दा हुने नोक्सानबारे जानकारी गराउन जरुरी छ । सबै क्षेत्रमा पिछडिएका दलित महिलाहरूलाई राज्यको मुलधारमा ल्याउन जरुरी छ । दलित महिलाका क्षेत्रमा काम गर्ने गैर सरकारी संस्थाहरुले उनीहरुको साच्चिकै जीविको उपार्जनका लागी काम गर्न जरुरी छ ।
बढ्दै गएको दलित किशोरीहरुको बाल विबाह रोक्न उनीहरुलाई सचेत गराउदै शिक्षा,स्वाश्थ्य र जीवनयापनको सहज बाताबरण निर्माण गर्न जरुरी छ । गरिबीकै कारण हुने बाल विबाह रोक्न दलित विपन्न परिवारलाई आय आर्जनसंग जोड्न जरुरी छ ।
बाल विबाहको चपेटामा पर्दै आएका दलित किशोरीहरुको पढ्न लेख्न र बढन पाउने अधिकारको सुनिश्चत गर्दै बाल विबाह रोक्ने काम गर्न जरुरी छ । कानुनको कार्यान्वयन गर्री बालविबाहको अन्त्य गर्न सक्रिय बन्न जरुरी छ ।
