अहिले बजेटको समय छ । पालीकाहरु बजेट बनाएर सार्बजनीक गर्ने कार्यमा जुटेका छन । कतीपयले बजेट सार्बजनीक गरी सकेका छन भने कतीपयले गर्ने तयारी गरी रहेका छन । यो समयमा बजेट र योजना मागग्नेहरु पनि धेरै छन ।
कतीपयले बजेट नपाएको गुनासो पनि गर्दै आएका छन । प्रदेशले संघबाट बजेट नपाएको गुनासो गर्छन्, भने स्थानीइ तहले प्रदेश बाट बजेट नपाएको गुनासो गर्ने गरेका छन । तर बजेट पाएनौ भनेर गुनासो गर्नेहरुले पाएको बजेट पनि खर्च गर्न नसकेर फिर्ता हुने गरेको अबश्था छ । आर्थिक बर्षको अन्त्य अर्थात असाढमा बजेटको ५० प्रतिशत भन्दा बढी रकम खर्च गर्ने गरेका थुप्रै उदाहरणहरु छन । यस्तो कार्य विकास नभई बजेट सक्ने षडयन्त्र हो ।
पाएको पैसा पनि खर्च गर्न नसक्ने प्रदेश र पालिकाहरूले बजेट खर्च समइमै गर्ने गरी काम गर्न आवश्यक छ । गर्न नसकेर मौज्दात रहेको देखिन्छ । बजेट र्खचगर्न नसक्नु पालिका र प्रदेशको क्षमताको अभाव हो । त्यसैले पहिले खर्च गर्ने क्षमता बनाउन जरुरी छ । त्यस पछि बजेट माग गर्न जरुरी छ । प्रदेशहरूमा खर्चको अवस्था एकदमै कमजोर देखिएको छ ।
आफु र आफ्ना निकटका भए खर्च गर्ने नभए त्यतीकै थन्काउने संस्कारलाई परिबर्तन गर्न जरुरी छ । पालिकाहरूमा बजेट कार्यान्वयनका लागि कतिपय अवस्थामा प्राविधिक जनशक्ति पनि अभाव छ । कतै खर्च गर्ने दृढताको पनि अभाव छ । सस्तो लोकप्रियतावादी कार्यक्रममा केन्द्रित छन् र व्यक्तिगत तथा पार्टीगत राजनीतिको रोटी सेक्न जनप्रतिनिधि केन्द्रित छन् ।
संघीयता कार्यान्वयनको झन्डै एक दशकसम्म पनि प्रदेश र पालिकाहरूको क्षमता अभिवृद्धि हुन सकेको छैन । बजेट कार्यान्वयन गर्न क्षमता अभिबृद्धी गर्न जरुरी छ । समयमै बजेट खर्च गर्ने संस्कार बसाउन जरुरी छ । बजेट माग्ने मात्रै होईन पाएको बजेटलाई समयमै बजेट खर्च गर्ने संस्कार बसाउन जरुरी छ ।
