गोरा जातिले काला जातिहरु प्रति रंगभेद नीति लागु गरी काला जाति माथि व्यापक विभेद गर्न थाले पछि नेल्सन मन्डेलाको अगुवाईमा अफ्रिकामा भएको आन्दोलनको दिन २१ मार्चलाई संसार भरका उपेक्षित उत्पीडित बर्ग समुदायले मनाउदै आएका छन ।
२१ मार्च १९६० मा दक्षिण अफ्रिकाको सार्प्भिल्ले भन्ने ठाउँमा उक्त विभेदकारी नीतिका विरुद्धमा शान्तिपूर्ण रुपमा सडकमा निस्किएका हजारौ मानिसहरुको जुलुसलाई तानाशाही सरकारले दमन गर्दा ६९ जनाको ज्यान गएको दिनको सम्झनामा २१ मार्चलाई मनाउने गरिएको हो ।
अल्पसंख्यक गोरा सरकारले सन् १९४८मा काला जातिहरु प्रति गरेको दमनको घटना र आन्दोलनको सम्झनामा संंयुक्त राष्ट्रसंघले सो दिनलाई सन् १९६७ देखि अन्र्तराष्ट्रिय जातिय तथा रंगभेद उन्मुलन दिवसका रुपमा मनाउने घोषणा गरेपछि संसारभर यसलाई मनाउन थालिएको हो ।
राष्ट्रसंघले यो दिवसलाई कार्यान्वयन गरी पीडित पक्षलाई न्याय दिलाउन सन् १९६९ जनवरी देखि सबै किसिमका जातिय भेदभाव उन्मुलन गर्ने सम्वन्धी अन्र्तराष्ट्रिय महासन्धि (सर्ड) लागु गरेको थियो । नेपालले पनि १९७१ जनवरी ३० मा अनुमोदन गरी १९७१ मार्चबाट लागु गरेको छ । तर यो दिवश मनाईरहदा नेपालका दलित समुदायका समस्याहरु भने अझै ज्यूका त्यू रहेका छन । यसको महत्वलाई बुझेर दिवस मनाउन आवश्यक छ ।
सरकारी गैरसरकारी संस्थाहरुले समेत दिवसलाई खासै महत्व दिएको पाईदैन । झारो टार्ने हिसाबले मात्र दिवसलाई मनाउदै आएको पाईएको छ । यस बर्ष त दलित संघसंस्थाहरुले यो दिवसलाई माएका छैनन ।
दलित गैर सरकारी संस्थाहरुले डलर कमाउने उदेश्यसंग जोडेर दिवस मनाउने गरिएको भए पनि यस बर्ष मनाएका छैनन । डलर भए मनाउने होईन भने औपचारिक्ताका लागी मात्र दिवस मनाउनुको अर्थ छैन । दिवसलाई राष्ट्रिय दिवसका रुपमा मनाउन आवश्यक छ । जातिय विभेदसंग जोडेर हेर्दा दिवसको महत्व अत्यन्तै सान्दर्भिक रहेको छ । तसर्थ दिवसको महत्व बुझेर मनाउन आवश्यक छ । सबैखाले विभेदको अन्त्यका लागी २१ मार्च मनाउन आवश्यक छ ।
