चैत्र ३० धनगढी । सामाजिक न्यायका लागी मानविय विकास हुनु पिर्नेमा एक कार्यक्रमका सहभागीहरुले जोड दिएका छन । सोमबार गौरीगंगा नगरपालिका वडा नम्बर–१, चौमालामा दलित महिला संघ फेडो कैलालीले आयोजना गरेको पालिकाको वार्षिक नीति, कार्यक्रम र बजेटमा दलित महिलाको परिप्रेक्ष्यबाट अन्तरक्रिया कार्यक्रमका सहभागी हरुले सामाजिक न्यायका लागी मानविय विकासमा जोड दिएका हुन ।
समग्र विकासको अवरोध, जातीय तथा लैङ्गिक विभेद“ भन्ने मुल नारका साथ आयोजीत कार्यक्रमका सहभागी डीवि सुनारले सबैको समस्या कालोपत्रेले समाधान नगर्ने बताए । मानविय विकासमा ध्यान दिनु पर्ने बताउदै सुनारले समस्याको समाधान कालोपत्रे नभई मानविय विकास भएको बताए । त्यसैगरी गौरीगंगा नगरपालीका वडा नम्बर ६ की दलित महिला सदस्य बाटु विकले दलित महिला सदस्य कोरम पुर्याउन मात्र भएको बताईन ।
उनले नगरपालिकामा के हुन्छ केही थाह नहुने बताउदै ग्रुपमा पनि कुनै जानकारी नहुने बताईन । ।भैसिपाले दूध निक्री नहुने र होटल सञ्चालन गरे नचल्ने भएका कारण दलित समुदाय पछाडी परेको बताईन । चौधरी समुदायले पनि दलितको घरमा नखाने बताउदै उनले उनिहरुको घरमा पकाउदा खाने गरेको बताईन । चेतनाको कमीका कारण खाना नचल्ने बताउदै उनले दारु चल्ने गरेकाले मानवीय विकास आवश्यक भएको बताईन ।
भौतिक विकासमा मात्र नभई मानविय विकासमा लगानी गर्नु पर्ने विकले बताईन । दलित समुदायले सम्मानित भएर बाच्न नपाएको बताउदै उनले कृशिबिना उधम नहुने भएकाले भूमिको स्वामित्व समेत बढाउनु पर्ने बताईन । त्यसैगरी वड नम्बर ८की दलित महिला सदस्य कल्पना बिकले बजेट विनीयोजन गर्दा मानविय विकासलाई प्राथमीकता दिनु पर्ने बताईन । नगर सभा एक्दिन मात्र नभई एक हप्ता बस्नु पर्ने उनले बताईन । निर्बाचन आयोगका प्रदेश प्रमुख प्रेम भट्टले योजना र बजेट हुदाहुदै पनि कार्यान्वयन हुन नसकेको अबस्था रहेको बताए ।
कार्यबिधी नभयका कारण पनि बजेट कार्यान्वयन हुन नसकेको अबस्था रहेको उनले बताए । आवश्यकतामुखि अर्थतन्त्र उत्पादन सङग नजोडिय सम्म सुधार नहुने उनले बताए । गरिबी सबैभन्दा बढी सुदूरपश्च्मि भएको बताउदै उनले दलित समुदायले उत्पदान गरेको बस्तुको बजार्को ब्याबस्था गरिनु पर्ने बताए । स्थानिय सरकार सञ्चालन ऐनले स्थानिय उत्पादन र कला सस्कारको संग्रक्षण र सम्बर्दन गर्न भनेको बताउदै उनले नेतृत्व बिकास गर्न पनि जरुरी भएको बताए ।
निर्बाचनमा समेत निश्चित समयमा रिजर्बेसन गरी दलित समुदायलाई नितीनिर्माण गर्ने तहमा ल्याउनु पर्ने उनले बताए । सोलोडोलो बजेट बनाउने अबश्थाको अन्त्य गरिनु पर्ने बताउदै उनले डाटाबेसको आधारमा योजना निर्माण गरी तथ्यमा आधारित बजेट बनाउनु पर्ने बताए । त्यसैगरी योजनाको प्रभावकारी अनुगमन समेत गरिनु पर्ने उनले बताए । दलित महिला दोहोरो बिभेदममा परेको बताउदै उनले जातिय विभेद अझै भई रहरेको बताए ।
जातीय विभेदको अन्त्यका लागी सामाजिक न्यायलाई प्राथमीकता दिनु पर्ने बताए । सेवामा पहुचको अभाब र निर्णय प्रकृयामा न्यून सहभागिता भएको बताउदै उनले सक्षम र सवल नेतृत्व जरुरी भएको बताए । लक्षित बर्गको लागी बजेट हुन जरुरी भएको बताउदै उनले तथ्यमा अधारित योजना,निर्माण गरी बजेट बिनियोजन गरिनु पर्ने बताए । त्यसैगरी स्थानिय तहमा दलित इकाइ गठन गरिनु पर्र्ने बताउदै उनले योजनाको सामाजिक परिक्षण, सार्बजनिक सुनुवाइसंगै तेस्रोपक्षद्वारा अनुगमन गरिनु पर्ने बताए ।
त्यसैगरी गौरी गंगा नगरपालीकाका नगर प्रमुख देबिदत्त कडेलले जनयद्धमा रोकिएको जातीय विभेद अहिले बढ्दै गएकोब ताए । नगरपालीकाका १० वटा वडामा जगगा नापजाचको काम सएिको बताउदै उनले चाडै भूमीहिन सुकुमबासीलाइ जमीनको पूर्जा उपलब्ध गराईने बताए । दलित शसक्तिकरण ऐन बनाएर कार्यान्वयनमा लैजाने बताउदै उनले असुरक्षित आबासलाई सुरक्षित बनाउने बताए ।
त्यसैगरी दलित महिला संघ फेडो सुदूरपश्चिम प्रदेशकी अध्यक्ष अम्बिका ताम्राकारले मानविय बिकासमा लगानी गर्न जरुरी भएको बताउदै सामाजिक न्यायका लागी मानविय विकास अपरिहार्य भएको बताईन । कार्यक्रमको सञ्चालन दलित महिला संघ फेडोका जिल्ला कार्यक्रम संयोजक विनोद घिमीरेले गरेका थिए ।
