मंसिर १२ बाजुरा । युवाहरु भारत पस्न थालेपछि बाजुराका गाउँ बस्ति सुनसान बन्न थालेका छन । गाउँमा जीविका चलाउन समस्या भएपछि युवाहरु कमाउन भारत पस्न थालेकाले गाउँ बस्ति सुनसान बन्न थालेका हुन । बाजुराको खप्तड छेडदह गाउँपालिका वडा नम्बर १ का अधिकांस घरहरुमा ताला लगाईएको छ । निकै सुन्दर गाउँ रानकाँडाका युवाहरु भारत पसेकाले घरमा ताला लगाईएको हो । गहुँ र जौ बालीले खेत हरीयाली देखिए पनि युवाहरु नभएकाले सुनसान देखिने गरेको छ ।

खप्तड छेडेदह गाउँपालिका वडा नम्बर १ का अधिकांश घरमा ताल्चा झुन्डिएका छन । मूल ढोका खुला देखिएका घरमा पनि ज्येष्ठ नागरिक र साना साना बालबालिकाहरु मात्र देखिने गरेका छन । घरमा ताल्चा लगाएर अधिकांस परिवार सहित भारत गएका छन । गाउँमा आम्दानीको स्रोत केही नभए पछि गाउँलेहरु घर खाली गरेर मज्दुरी गर्न भारत जानुपर्ने बाध्यता रहेको छ ।

खप्तड छेडेदह गाउँपालिका स्थानिय दान बहादुर रोकायाले अधिकांस नागरिकहरु भारत गएकाले गाउँको खेतीपाती लगायतको कामको बोझ ज्येष्ठ नागरिको काधमा आएको बताए । घरमा एक्लै हुनेहरुलाई घर व्यवहार धान्न र वस्तुभाउ स्याहार्न समस्या हुने गरेको उनले बताए । भारतको कालापहाडमा कमाउन जाने चलन पुरानै भए पनि पछिल्ला केही वर्षदेखि घरै रित्तो बनाएर पलायन हुँदा गाउँ सुनसान बन्न थालेको उनले बताए ।

खप्तड छेडेदह गाउँपालिका लगायत बाजुरा जिल्लाका सबैजसो गाउँको कथा रानकाँडा गाउँको भन्दा फरक नभएको उनले बताए । बाजुरामा हिउँदे बाली लगाएर सकिए पछि युवाहरु सबै रोजगारीका लागि भारत जाने गरेकाले गाउँबस्ती खाली हुँदै गएको उनले बताए । गाउँमा अहिले बुढापाका र बालबालिका बाहेक युवाहरु नभएको उनले बताए ।

गाउँमा रोजगारी नपाइने भएकाले तन्नेरी देखि ६० वर्ष सम्मका सबै भारतमा मजदुरीका लागि गएको खप्तड छेडेदह गाउँपालिका वडा नम्बर २ का वडाअध्यक्ष भक्त बहादुर बुढाले बताए । गाउँमा रोजगारी नभएको बताउदै उनले योजनाहरुको पालिकाले टेण्डर गरेर ठेक्कामा दिने र ठेकेदारले आफ्ना कामदर लगाउने भएकाले पनि बेरोजगार युवाहरु भारत जानथालेको वडा अध्यक्ष बुढाले    बताए ।

गाउमै बसेर केही व्यवसाय गर्नलाई आयस्रोत नभएकाले विदेसिन बाध्य भएका युवाहरु दसैँ तिहार र असारमा घर फर्किने गरेकाले केही दिन गाउँ बस्ती युवाले भरीभराउ हुने गरेको उनले बताए । त्यसपछि सबै युवाहरु कामको खोजीमा भारतमा जाने गरेकाले अरू महिना सधैँ गाउँ खाली हुने गरेको वडाअध्यक्ष बुढाले बताए । प्रधानमन्त्री रोजगार लगायतका कार्यक्रम लागु भएको धेरै भए पनि स्थानिय तहका जनप्रतिनिधीका कारण सर्बसाधरणको पहुँच रोजगार मुलक कार्यक्रम पनि पुग्न नसकेको युवाहरुले बताउने गरेका छन ।

खप्तड छेडेदह गाउँपालिका वडा नम्बर ३ का कलक रावतले गरिवहरुको पहुँच नभएका कारण स्थानिय तहले रोजगार नदिदा बाध्य भएर चौकीदारी गर्न भारत जान लागेको बताए । रावत जस्तै बाजुराका अधिकांस युवाहरुले भारतको बाटो तय गरिसकेका छन भने केही युवाहरु गन्तब्यमा पुगेर काम गर्न थालिसकेका छन । बाजुराका नौ वटै स्थानिय तहका अधिकांश गाउँबस्ती खाली हुँदै गएका छन् ।

कामका लागि भारत जाने कार्य पहिले भन्दा अहिले बढ्दै गएको छ । राणा काल देखी प्रजातन्त्र, लोकतन्त्र हुदै अहिले संघिय गणतन्त्रमा देश गईसक्दा पनि अझै विदेसिनेक्रम रोकिएको छैन । देशमो ३ तहका सरकार भए पनि युवाहरुलाई रोजगारको शुन्शिचितता गर्न नसकिएको स्थानीय मदन जोशीले बताए ।

बाजुराको हिमाली गाउँपालिका, बुढीनन्दा नगरपालिका, स्वामिकार्तिक खापर गाउँपालिका, जगन्नाथ गाउँपालिका, बडिमालिका नगरपालिका, गौमुल गाउँपालिका, बुढीगङ्गा नगरपालिका, त्रिवेणी नगरपालिका र खप्तड छेडेदह गाउँपालिकाका अधिकांश युवाहरु प्रत्येक वर्ष कामको खोजीमा भारत जाने गरेको जोशीले बताए । सुदूरपश्चिमेलीहरू अहिले मात्रै नभई बाह्रैमहिना कामको खोजीमा भारत जाने गरेका छन् ।

सुदूरपश्चिम प्रदेशका ७ वडा पहाडी जिल्लाकाका नागरिकहरू स्थानीयस्तरमा रोजगार नपाउदा भारतमा निर्भर हुदै आएका छन् । नेपाल सरकारका आधिकारीक निकायले कति संख्यामा रोजगारीका लागि नेपाली नागरिक भारत जान्छन् भन्ने यकीन तथ्याङ्क समेत छैन । गाउँ नै रित्तिने अवस्था आउँदा पनि त्यसलाई रोक्न सरकारको ध्यान गएको देखिदैन ।