साउन २५ बाजुरा । सुदूरपश्चिम र कर्णाली प्रदेशका विभिन्न जिल्लाहरुमा प्रचलित मौलिक पञ्चेबाजा लोप हुने अवस्थामा पुगेको छ । पछिल्लो समय पश्चिमा संस्कृति भित्रिएसँगै परम्परागत रुपमा प्रचलित मौलिक पञ्चेबाजा लोप हुने अवस्थामा पुगेको हो ।
विवाह, ब्रतबन्ध लगायतका विभिन्न शुभकार्यहरुमा प्रयोग हुने पञ्चेबाजा पछिल्लो समय डिजे, ब्याण्ड लगायतका आधुनिक बाजाहरुको बढ्दो प्रयोगले लोप हुने अवस्थामा पुगेको हो । बाजुराको बडिमालिका गाउँपालिका वडा नम्बर–५ का पञ्चेबाजा वादक जङ्ग नेपालीले पश्चिमी संस्कृति प्रतिको बढ्दो आकर्षणले परम्परागत पञ्चेबाजा लोप हुने अवस्थामा पुगेको बताए ।
करिब ३० वर्षदेखि पञ्चेबाजा बजाउँदै आएका बाजुराको त्रिवेणी नगरपालिका वडा नम्बर–९ का धर्म नेपालीले पञ्चेबाजा बजाएर घरखर्च चलाउन समेत गाह्रो हुने अवस्था आए पछि बादकहरुको मोह घट्दै गएको बताए । उनले पहिले पञ्चेबाजा बजाएरै घर खर्च चल्ने भए पनि अहिले त्यस्तो अवस्था नहरेको बताए ।
त्यसैगरी युवा पुस्ताले यस पेशाप्रति चासो नदेखाउनु र यसैबाट जीविका चलाउन सकिने अवस्था नरहेकाले पञ्चेबाजा पछिल्लो समय सङ्कटमा पर्न थालेपछि स्थानीय सरकारले चासो देखाउन थालेका छन । संरक्षण अभावमा लोप हुन लागेको पञ्चेबाजालाई संरक्षण गर्न पछिल्लो समय बाजुराका २ वटा स्थानिय तह सक्रिय रुपमा लागेका छन ।
त्रिवेणी नगरपालिका र जगन्नाथ गाउँपालिकाले पछिल्लो समय पञ्चेबाजा संरक्षणका लागि विभिन्न कार्यक्रमहरु गर्न थालेका छन । दुवै पालिकाले परम्परागत रूपमा बाजा बजाउने पेशा अँगाल्दै आएका दमाईं, नेपाली, लगायत जातका स्थानीयलाई आवश्यक कार्यक्रम सहित संस्कृति झल्किने पहिरन वितरण गरेका छन् ।
जगन्नाथ गाउँपालिकाका अध्यक्ष काली बहादुर शाहीले पञ्चेबाजा ऐतिहासिक संस्कृति भएकाले यसको प्रवद्र्धनका लागि पालिकाले योजना निर्माण गरी कार्यान्वयन गरेको बताए ।
जगन्नाथमा मात्रै १ सय भन्दा बढी स्थानीय बाजा बजाउने दमाई लगायत जातिलाई संस्कृति झल्किने पहिरन वितरण गरि सकिएको उनले बताए । त्यसैगरी त्रिवेणी नगरपालिकाले पनि पञ्चेबाजा संरक्षणका लागि पहिरन वितरणसँगै विभिन्न कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिरहेको नगर प्रमुख कर्णबहादुर थापाले बताए ।
पालिकाले कार्यक्रम सञ्चालन गरेका गाउँमा सांस्कृतिक र ऐतिहासिक दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिने पञ्चेबाजा जोगाउन अहिले युवाहरू अगाडि आएका
छन् ।
करिब डेढ दशक अघि बाजुराका गाउँ–गाउँमा विवाह, व्रतबन्ध जस्ता शुभ कार्यमा पञ्चेबाजा अनिवार्य जस्तै भए पनि पछिल्लो समय फाटफुट बाहेक बढीजसो आधुनिक बाजा बजाउने चलन बढेको पछि पञ्चेबाजा ओझेलमा पर्दै गएको हो ।
