साउन २१ धनगढी । विभिन्न जडीबुटीका लागि बैतडी जिल्ला उर्वर भूमि बन्दै गएको छ । एक वर्षको अवधिमा बैतडीबाट चार लाख किलो जडीबुटी निकासा भएको पाइएको छ । आर्थिक वर्ष २०८०÷८१ मा तेजपत्ता, सिमजडी, चुत्रो, सुगन्धवाल, अमला, रिट्ठा, हर्रोबर्रा ेलगायतका एक दर्जन जडीबुटी निकासी हुँदा १६ लाख ७१ हजार रुपैयाँ राजस्व समेत सङ्कलन भएको छ ।
१० वटा स्थानीय तह र ८४ वटा वडामा ६५ वटा भन्दा बढी दुर्लभ वनस्पति र आयुर्वेदजन्य जडीबुटी पाइने गरेको बताईएको छ । क्यान्सर रोगको उपचारमा प्रयोग हुने लौठसल्ला देखि गुड र महसमेत उत्पादन हुने गरेको पाईएको छ । डिभिजन वन कार्यालयको तथ्याङ्क अनुसार हरेक वर्ष चार लाख किलो जडीबुटी भारत जाने गरेको छ ।
डिभिजन वन कार्यालयका वन अधिकृत दिलीपकुमार यादवले सबैभन्दा बढी निकासी हुने जडीबुटीमा किरमडाको डाँठ, जरा स्थानीय चुत्रो र रिट्ठा रहेको बताए । सम्पूर्ण जडीबुटी बिचौलिया मार्फत भारत निकासी हुने भएकाले नेपालको विभिन्न सहर तथा जिल्लामा जडीबुटी प्रशोधन केन्द्र सञ्चालन हुन नसकेको उनले जानकारी गराए ।
ग्वाल्लेक र सिगास संरक्षित वनमा ट्याक्सल नामको रसायन निस्कने लौठसल्ला सहित ६५ भन्दा बढी जडीबुटी भेटिएको उनले बताए । जडीबुटी प्रशोधन केन्द्र स्थापना हुन नसक्दा जडीबटी बिचौलिया मार्फत भारत निकासी हुने गरेको नागरिक अगुवा राघव अवस्थीले बताए ।
डिभिजन वन कार्यालयका वन अधिकृत यादवले रिट्ठा र तेजपत्तापछि र किरमडा चुत्रोको बोक्रा, जरा र डाँठ बढी निकासी हुने गरेको बताए । चुत्रो सङ्कलन गर्न प्रतिकिलो १० रुपियाँ राजस्व तिरेपछि उक्त जडीबुटी निकासी गर्न पाइने उनले जानकारी गराए । बैतडीका विभिन्न ठाउँबाट सङ्कलन गरिएको जडीबुटी नेपालगन्ज नाका हुँदै भारत जाने गरेको उने बताए ।
आर्थिक बर्ष २०८०÷८१ मा बैतडीबाट ९७ हजार ५ सय ४० क्युफिट काठ र एक हजार टन सल्लाको खोटो निकासी भएको उनले जानकारी गराए । काठबाट २६ लाख २६ हजार ७ सय ५५ रुपैयाँ राजस्व सङ्कलन भएको उनले जानकारी गराए ।
सल्लाको खोटो ३ सय ७८ टन निकासी हुँदा पाँच लाख ८९ हजार ९ सय ८३ रुपैयाँ राजस्व प्राप्त भएको उनले बताए । दुर्लभ वनस्पति तथा जडीबुटीको अवैध चोरी निकासी रोक्नुपर्ने र बिचौलिया मार्फत हुने निकासीमा कडाइ गर्नु पर्ने स्थानीयले बताएका छन ।
