चैत्र १८ धनगढी । कर्णाली नदीले हिउदको समयमा पनि कटान गर्न थालेपछि टीकापुर नगरपालीका वडा नम्बर–५ स्थित टीकापुर बृहत् उद्यान जोखिममा परेको छ । चैत महिनामा पनि कर्णाली नदीले उद्यानको पिकनिक स्थलतर्फ कटान गर्न थालेपछि टीकापुर बृहत् उद्यान जोखिममा परेको हो ।
कर्णाली नदीले पानीको धार परिवर्तन गर्दा उद्यान क्षेत्रमा कटान बढिरहेको स्थानीयले बताएका छन् ।“बर्खा लागेमा नदी उद्यान हुँदै बस्तीमा पस्ने जोखिम बढेकाले समयमै नियन्त्रणका लागि काम गर्नुपर्ने देखिएको स्थानीय सिंहराज बुढामगरले बताए । चैत्रमा पनि कर्णाली नदीले कटान गरिरहेको बताउदै उनले बर्खा लागेमा बस्ती जोखिममा पर्ने बताए ।
नदीले पार्क क्षेत्र कटान गरिरहेको बताउदै उनले यही हिसाबले कटान भए बर्खामा पार्क हुँदै बस्ती सखाप हुने बताए । पार्कको वनभोजस्थल देखि पाँच सय मिटर उत्तरतर्फ कर्णाली नदीले बर्दियाको सिमानातर्फ ढुङ्गा, गिट्टी र बालुवा थुपारेर टापुजस्तै बनाएको उनले बताए ।
टिकापुर नगरपालीकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सुमन धितालले नदीको बहाव टीकापुरतर्फ बगिरहेको बताउदै पक्की तटबन्ध समेत नभएकाले यस वर्षको मनसुनमा नदीले कटान गरी बस्तीमा पस्ने उच्च जोखिम देखिएको बताए ।
“पालिकाको आफ्नै स्रोत नभएकाले नदी सफाइ तथा पक्की तटबन्ध गर्न सक्ने अवस्था नभएको बताउदै उनले समस्या समाधान तथा बृहत् उद्यान र बस्ती जोगाउनका लागि अहिले नै काम गर्नुपर्ने देखिएको बताए । आवश्यक व्यवस्था गरिदिन माग गर्दै जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिलाई अनुरोध गर्ने निर्णय गरी पठाएको उनले जानकारी गराए ।
नगरपालिकाले बर्षेनी कर्णाली नदी कटानको जोखिम झेल्दै आएको बताउदै उनले कर्णालीमा रानी जमरा कुलरिया सिँचाइ आयोजनाले विभिन्न स्थानमा तटबन्ध निर्माण गरेको भए पनि यसको दिगोपनामा समस्या देखिएको बताए । टीकापुर नगरपालिका वडा नम्बर–८ का वडाध्यक्ष दीर्घबहादुर ठकुल्लाले वडा नम्बरं ५ को पार्क क्षेत्र, वडा नंम्बर ७ मा सत्ती कर्णाली सामुदायिक वन क्षेत्रलगायत स्थानमा बर्षेनी कटान हुँदै आएको बताए ।
सिँचाइ आयोजनाले पहिले तारजालीको तटबन्ध बनाउँदै आए पनि दिगो नभएपछि अहिले ठूला ढुङ्गा (बिग बोल्डर) प्रयोग गरिरहेको भए पनि पछिल्ला दुई वर्षयता लगानी नभएकाले नदी नियन्त्रणमा समस्या भइरहेको बताए । सिँचाइ आयोजनाका सूचना अधिकारी रामकृष्ण घोरासैनीले विगतमा तारजालीबाट गरिने तटबन्ध दिगो नभए पछि यसको स्वरूप परिवर्तन गरिएको बताए ।
“विगतमा कर्णाली नदीमा दर्जनौँ स्थानमा तटबन्धको काम भएको बताउदै उनले विश्व बैंकको सहयोग नभए पछि तेस्रो चरणमा खासै काम नभएको बताए । इन्टेक सहित तीन स्थानमा तटबन्ध निर्माण भइरहेको बताउदै उनले आयोजनासँग बजेट पनि सीमित भएको बताए । पुराना ठेक्का समयमै सम्पन्न नभएका स्थानमा अहिले काम भइरहेको उनले बताए ।
सिँचाइ आयोजनाले कर्णाली नदीको चिसापानी क्षेत्रमा इन्टेक र मुख्य नहर निर्माण, फिडर नहर, जलविद्युत्, डिभिजन बक्स र आउटलेट सुधार, सिञ्चित क्षेत्र संरक्षण, सामाजिक सुरक्षा तथा वातावरण संरक्षण लगायत क्षेत्रमा काम गरिसकेको उनले बताए । कैलालीका प्रमुख जिल्ला अधिकारी हिरालाल रेग्मीले स्थानीय विपद् व्यवस्थापन समितिबाट प्रस्ताव आएपछि जिल्ला स्तरमा छलफल गरी आवश्यक पहल गरिने बताए ।
सबै निकायसँग समन्वय गरेर उचित निर्णय लिने बताउदै उनले जनधनको क्षति हुन नदिन पहल गर्ने बताए । कैलालीका नदीमा भइरहेका तटबन्धको दिगोपनाका लागि पनि संवेदनशील हुन आग्रह गरेको बताउदै उनले कर्णाली नदी कैलाली र बर्दियाको सीमामा पर्ने भएकाले अन्तरजिल्ला समन्वय मार्फत विपद् व्यवस्थापनका काम अघि बढाइने बताए ।
