चैत्र २० अछाम । अछाममा एसईई उत्तरपुस्तिका परीक्षा केन्द्रमै जाँच्न सुरु गरिएको छ । नेपालको शैक्षिक इतिहासमा माध्यमिक शिक्षा परीक्षा एसईईको नतिजा प्रकाशनको गतिलाई सुधार गर्ने उद्देश्यले ल्याइएको नयाँ व्यवस्था अनुसार अछाममा एसईई उत्तरपुस्तिका परीक्षा केन्द्रमै जाँच्न सुरु गरिएको हो । माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) सञ्चालन, व्यवस्थापन तथा उत्तरपुस्तिका परीक्षण निर्देशिका, २०८२’ लागू भएसँगै यस वर्षदेखि उत्तरपुस्तिका जाँच्नका लागि अन्य जिल्ला वा केन्द्रमा पठाउनु पर्ने झन्झटिलो परम्पराको अन्त्य भएको छ ।
अछामका २४ वटै परीक्षा केन्द्रमा बिहीबार र शुक्रबार सञ्चालन भएका अंग्रेजी र नेपाली विषयको परीक्षा सकिए लगत्तै उत्तरपुस्तिका परीक्षण कार्य सुरु भएको हो । यस वर्ष अछामबाट कुल ४ हजार ९ सय ९१ जना विद्यार्थी एसईई परीक्षामा सहभागी भएका छन् । जिल्लाका २४ वटा केन्द्रमध्ये प्राविधिक विषय पठनपाठन हुने ६ वटा विद्यालयका परीक्षार्थीहरूको केन्द्र भने अछाम बहुमुखी क्याम्पसमा तोकिएको छ, । शिक्षा विकास तथा समन्वय एकाइ अछामका सूचना अधिकारी सुरेन्द्र बजगाईंले विशेष व्यवस्थाका साथ परीक्षा र परीक्षण कार्य अघि बढाइएको बताएका छन ।
जिल्लामा नयाँ अभ्यास व्यवस्थित ढंगले अघि बढेको बताउदै उनले ‘अछाममा अहिलेसम्म उत्तरपुस्तिका जाँच्ने क्रममा कुनै पनि समस्या नदेखिएको बताए । नयाँ व्यवस्थाले परीक्षा केन्द्रलाई अझ बढी जिम्मेवार बनाएको बताउदै उनले शिक्षा विकास तथा समन्वय एकाइलाई मुख्य समन्वयकारी भूमिकामा राखेको बताए । यसले स्थानीय स्तरमै जनशक्ति परिचालन र अनुगमनलाई प्रभावकारी बनाएको उनदले बताए । नयाँ निर्देशिकाले उत्तरपुस्तिका परीक्षणको सम्पूर्ण जिम्मेवारी र अधिकारलाई विकेन्द्रीकृत गरेको उनले बताए ।
विगतमा परीक्षा सकिए पछि सबै उत्तरपुस्तिका संकलन गरेर प्रहरी कार्यालयमा बुझाउने, त्यहाँबाट समन्वय एकाइमा ल्याउने र त्यसपछि मात्रै बोर्डले तोकेको अर्को जिल्ला वा केन्द्रमा पठाउने प्रक्रियाले गर्दा नतिजा आउन महिनौं लाग्ने र ढुवानीका क्रममा उत्तरपुस्तिका हराउने वा क्षति हुने जोखिम रहने गरेको उनले बताए । नयाँ कार्यविधिले परीक्षा भएकै दिन दिउँसो १२ बजेदेखि नै उत्तरपुस्तिका जाँच्न सुरु गर्न सकिने बाटो खोलेको उनले बताए । सदरमुकामस्थित शोडषा माध्यमिक विद्यालयका प्रधानाध्यापक एवं केन्द्राध्यक्ष वृकेश बोगटीले शिक्षा क्षेत्रको ठूलो उपलब्धि भएको बताए ।
नयाँ कार्यविधि अवसर र चुनौती दुवै र्भको बताउदै उनले पहिलेको लामो र झन्झटिलो प्रक्रिया अब इतिहास बनेको बताए । अब परीक्षा सकिएको केही दिनभित्रै सबै उत्तरपुस्तिका परीक्षण भइसक्ने भएकाले विद्यार्थी र अभिभावकले नतिजाका लागि लामो समय कुर्नु नपर्ने उनले बताए । हालै जारी भएको नयाँ निर्देशिकाले परीक्षणको गुणस्तर र गोपनीयता कायम राख्न कडा मापदण्डहरू समेत तोकेको छ । परीक्षा सञ्चालन भएकै विद्यालय वा केन्द्रलाई नै परीक्षण केन्द्र मानिएको र कार्यविधि अनुसार कुनै पनि विषयको परीक्षण कार्य सुरु भएको बढीमा तीन दिनभित्र सम्पन्न गरिसक्नु पर्ने व्यवस्था गरिएको छ ।
उत्तरपुस्तिका जाँच्नका लागि माध्यमिक तहमा अध्यापनरत अनुभवी शिक्षकलाई खटाइएको र कुनै पनि शिक्षकले आफ्नै विद्यालयका विद्यार्थीको उत्तरपुस्तिका जाँच्न नपाउने नियम बनाइएको छ । यदि कुनै परीक्षकको नजिकको नातेदार सोही केन्द्रमा परीक्षार्थी भएमा, नैतिकताका आधारमा जानकारी गराई उत्तरपुस्तिका फिर्ता गर्नुपर्ने अनिवार्य व्यवस्था समेत निर्देशिकामा गरिएको छ । कार्यविधिले परीक्षक र सम्परीक्षकका लागि छुट्टाछुट्टै मसीसमेत तोकेको छ । जसअनुसार उत्तरपुस्तिका जाँच्ने शिक्षक परीक्षकले अनिवार्य रूपमा रातो मसी प्रयोग गर्नुपर्ने छ भने त्यसलाई पुनः जाँच गर्ने सम्परीक्षकले हरियो मसी मात्र प्रयोग गर्नुपर्ने छ ।
यसले गर्दा अंक दिने प्रक्रियामा पारदर्शिता कायम हुने विश्वास गरिएको छ । परीक्षण कार्य हुने कक्षमा सुरक्षालाई विशेष ध्यान दिँदै सम्भव भएसम्म सीसीटीभीको निगरानीमा काम गर्ने र परीक्षण कक्षभित्र मोबाइल फोन वा अन्य कुनै पनि इलेक्ट्रोनिक उपकरण लैजान पूर्ण रुपमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ । उत्तरपुस्तिका परीक्षण सकिए लगत्तै अंकहरूलाई सिलबन्दी गरी शिक्षा विकास तथा समन्वय एकाइमा बुझाउनु पर्ने प्रावधानले अब एसईईको नतिजा प्रदेश स्तरबाटै प्रकाशन गर्न सहज हुने भएको छ ।
