पौष ३० धनगढी । माघी पर्व सुरु भएसंगै थारु बस्तिमा रौनक छाएको छ । माघी पर्व सुरु भएसंगै सुदूरपश्चिम प्रदेशको कैलाली र कञ्चनपुरका थारू बस्तीमा माघी पर्वको रौनक छाएको हो । थारू समुदायको प्रमुख पर्व माघी इतिहास परापूर्वकाल देखि हरेक वर्ष मनाउदै आईरहेको पर्ब हो ।
पौषको अन्तिम दिन जिता मारेसँगै (सुङ्गुर काट्ने) सुरुहुने पर्व तीन दिन सम्म धुमधामसँग थारु समुदायले मनाउने गरेका छन । माघी थारू समुदायको प्रमुख चाड मात्रै नभएर नयाँ वर्षका रुपमा समेत विविध रुपमा मनाउने गरिएको छ । माघ १ गतेबाट थारु सम्वत २६४९ सुरु हुने कैलालीको गोदावरी नगरपालिका वडा नम्बर–८ फकलपुरका थारु अगुवा तथा अभियान्ता माधब थारुले बताए ।
थारू समुदायका गाउँबस्तीमा बालबालिका देखि पाका पुस्तासम्म माघीकै रौनकमा रमेका छन् । माघीमा संस्कृतिको संरक्षण गर्दै आएका थारू समुदायले माघी पर्वका अवसरमा छोराछोरीको बिहे, अंशबन्डा, खेतीपाती तथा अन्य कामको वार्षिक योजना निर्माण कार्यसमेत गर्ने गरेको उनले बताए । थारू समुदायले माघी पर्वका अवसरमा विशेषतः ढिक्री, अन्डीको रोटी, सुँगुरको मासु, लोकल रक्सी, तरुल र सक्खरखण्ड उसिनेर खाने चलन रहिआएको छ ।
पौषको महिनाको अन्तीम दिनको रात थारू समुदायले मासु, जाँड र ढिकरी खाई रातभर जाग्राम बसेर ‘मघौटा’ नृत्यमा रमाउने उनले बताए । माघीको दिन (माघ १ गते) झिसमिसेमै उठेर नदी, जलाशयमा गई रुपैँया अथवा सिक्का राखिएको पानीले नुहाउने र नुहाइसके पछि निसराउ काहार्ने (चामल, नुन, हल्दी आदी सामान थोरै–थोरै निकाल्ने) पुर्खा, मान्यजनबाट आशिर्वाद लिने र मिठो परिकार खाने चलन रहेको अभियान्ता थारुले जानकारी गराए ।
पर्वको अन्तिम दिन घरपरिवार, गाउँ समाजको नयाँ नेतृत्वकर्ता चयन गर्ने, बिहे भएका छोरी चेलीलाई निसराउ दिने काम गरिने उनले बताए । यो दिनलाई ‘खोज्नीबोज्नी वा माघी देवानी’ भन्ने गरिएको बताउदै उनले यस दिन भल्मन्सा चुन्ने काम गरिने बताए ।
यस दिन भल्मन्सा चयन नगरेका समुदायले अन्य दिन पनि गर्ने चलन रहेको उनले बताए । सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारले थारु समुदायको माघी (माघ) पर्वको अवसरमा पौष ३० गते सार्वजनिक बिदा दिएको छ ।
पश्चिम नेपालका थारु समुदायमा माघी पर्व पौष महिनाको अन्तिम दिन देखि नै सुरु हुने भएकाले प्रदेश सरकारले बिदा दिएको हो । पौष महिनाको अन्तिम दिन थारु समुदायमा ‘जिता पर्व’का रूपमा बंगुर (जिता) मारेर सामूहिक रूपमा उत्सव मनाउने परम्परा रहेको छ ।
यही कारण प्रदेश राजपत्रमा पौष ३० गतेलाई ‘जिता पर्व’ उल्लेख गर्दै सार्वजनिक बिदा तोकिएको छ । पौषको अन्तिम दिनदेखि माघ १ र २ गतेसम्म विशेष कार्यक्रम सहित पर्व मनाइन्छ । माघ १ गतेलाई राष्ट्रिय पर्वका रूपमा सार्वजनिक बिदा दिइँदै आएको छ भने त्यसपछिका दिनहरूमा स्थानीय तहबाट पनि बिदा दिने प्रचलन रहँदै आएको छ ।
