पौष ११ धनगढी । सुदूरपश्चिम प्रदेशमा पछिल्लो समय रेबिज सङ्क्रमणको चुनौती बढ्दै गएको छ । जङ्गली स्याल र भुस्याहा कुकुरको टोकाइबाट पशु तथा मानिसमा रेबिज फैलिन थालेपछि प्रदेशभर रेबिज सङ्क्रमणको चुनौती बढ्दै गएको हो । धनगढीस्थित पशुपन्छी रोग अन्वेषण प्रयोगशालाका वरिष्ठ पशु चिकित्सक नरेशप्रसाद जोशीले पछिल्लो २० दिनयता कम्तीमा १८ वटा पशुको रेबिजका कारण मृत्यु भएको बताए ।
तीन वर्षको अवधिमा तीन सय ७१ वटा पशुमा रेबिजको सङ्क्रमण पुष्टि भइसकेको जानकारी गराउदै उनले यस विषयमा प्रयोगशालालाई मात्र जानकारी भएको बताए । बीचमा कम्तीमा पनि पाँच जना मानिसको रेबिज सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको जनाकारी गराउदै उनले धेरैजस्तो जानकारीमै नआउने भएकाले मृत्युको सङ्ख्या धेरै हुनसक्ने बताए । रेबिजकै कारण यसै साता बझाङको सुर्मा गाउँपालिका वडा नम्बर–२ की ७० वर्षीया महिलाको मृत्यु भएको जानकारी आएको वरिष्ठ पशु चिकित्सक जोशीले बताए ।
यसअघि यसै वर्ष असार महिनामा बैतडीमा एक बालकको पनि रेबिजका कारण मृत्यु भइसकेको उनले बताए । सबैभन्दा बढी रेबिजको सङ्क्रमण कैलाली र कञ्चनपुर जिल्लामा रहेको उनले बताए । आर्थिक वर्ष २०८१÷८२ मा सङ्कलित एक सय ७० नमूनामध्ये एक सय ३६ मा रेबिज पुष्टि भएको जानकारी गराउदै उनले उक्त आर्थिक वर्षमा सबैभन्दा बढी सङ्क्रमण कैलालीमा भेटिएको बताए ।
सङ्कलन गरिएका ९८ नमूना मध्ये ७८ पोजेटिभ पाइएको उनले जानकारी गराए । त्यसपछि कञ्चनपुरमा ५३ वटा मध्ये ४३, अछाममा सातमध्ये पाँच, बझाङका तीन, डोटीका आठमध्ये छ पोजेटिभ परिणाम आएको उनले बताए । कैलालीको गोदावरी नगरपालिका वडा नम्बर–६ मा अन्य पशुलाई टोक्दै हिँडेको एक पशुमा दुई दिनअघि मात्रै रेबिज पुष्टि भएको उनले बताए । प्रयोगशालाको द्रुत प्रतिकार्य टोली (आरआरटी)ले सङ्कलन गरेको नमूना परीक्षण गर्दा नतिजा पोजेटिभ आएको वरिष्ठ पशु चिकित्सक जोशीले जानकारी गराए ।
यसअघि कञ्चनपुरको शुक्लाफाँटा नगरपालिका वडा नम्बर–१ मा बहुला कुकुरमा रेबिज पुष्टि भएको थियो भने हाल सोही नगरपालिकाको वडा नंम्बर १२ मा समेत कुकुरको आतङ्क बढ्दै गएको नगरपालिकाको पशुपन्छी विकास शाखाका प्रमुख रामप्रसाद भट्टले बताए । पछिल्लो समय स्यालहरू एकाएक मानव बस्तीमा पस्न थालेको बताउदै उनले त्यसको मुुख्य कारण उखुखेती कटानीका कारण प्राकृतिक बासस्थान नष्ट हुनु भएको बताए ।
उखु कटानीको सिजन सुरु भएपछि स्यालको लुक्ने ठाउँ र आहार क्षेत्र मासिएको बताउदै भट्टले बासस्थान अभाव भएपछि स्याल आहाराको खोजीमा बस्ती पस्ने, घरपालुवा कुकुर तथा पशुलाई टोक्ने भएकाले त्यसैबाट रेबिजको सङ्क्रमण तीव्रगतिमा फैलिएको बताए । त्यसैगरी पशु चिकित्सक भोजराज पाण्डेयले रेबिज शतप्रतिशत प्राणघातक रोग भए पनि समयमै उपचार र सावधानी अपनाएमा ज्यान जोगाउन सकिने बताए ।
कुनै पनि पशुले टोकेमा घाउलाई १०–१५ मिनेटसम्म साबुन र सफा पानीले राम्ररी धुने, घाउ सानो भए पनि ढिलाइ नगरी तुरुन्त स्वास्थ्य संस्थामा गई रेबिज विरुद्धको खोप लगाउने कार्य गर्नु पर्ने उनले बताए । सामान्य व्यवहार गर्ने, टोक्ने वा र्याल झार्ने पशु देखिएमा स्थानीय तह वा पशुपन्छी सेवा शाखामा तुरुन्त जानकारी गराउन अनुरोध गर्दै उनले घरपालुवा जनावरलाई अनिवार्य खोप लगाउन, जङ्गली जनावर तथा भुस्याहा कुकुरबाट टाढा रहन र बालबालिकालाई विशेष सतर्कता अपनाउनु पर्ने बताए ।
