साउन ३० बाजुरा । बाजुराको गौमुल गाउँपालिकाका महिलाहरु राडीपाखाको संरक्षणमा जुटेका छन । परम्परागत सीपलाई संरक्षण गर्दै व्यावसायिक रूपमा आत्मनिर्भर बन्न वर्षौँदेखिको राडीपाखी उत्पादनलाई निरन्तरता दिन महिलाहरु राडीपाखाको संरक्षणमा जुटेका हुन ।
गौमुल गाउँपालिका वडा नम्बर–१ माडीकी मैना बोहराले आफ्नै घरमा राडीपाखी बुनिरहेको बताईन । बोहराले राडीपाखी बिक्रीबाट घरखर्च चलाउन सहज हुने मात्र नभई राम्रो आम्दानी हुनुकासाथै संरक्षण पनि हुने बताईन ।
गौमुलका महिलाहरू व्यावसायिक रूपमा राडीपाखी उत्पादनतर्फ आकर्षित भइरहेको उनले बताईन । माडी मात्र होइन,गाउँपालिकाका अधिकांश बस्तीमा महिला, वृद्ध तथा अन्य स्थानीयले पनि भेडापालन गर्दै ऊन उत्पादन गरी राडीपाखी, कम्बल, फेरुवा लगायतका सामग्री बनाउने गरेको उनले बताईन ।
कृषि खेतीबाट मात्रै पर्याप्त आम्दानी नहुँदा स्थानीयले मुख्य पेशाका रूपमा भेडापालन र जडीबुटी सङ्कलनलाई अपनाएको उनले बताईन । भेडाको ऊनबाट स्थानीय पहिरन, लिउ, फेरुवा, पाखो, कम्बल जस्ता वस्तु उत्पादन गरिने बताउदै बोहराले गाउँमा उत्पादन हुने बोल्या, कम्बल, पाखी स्थानीय बजारमा दुई देखि दश हजार रुपैयाँसम्म बिक्री हुने बताईन ।
भेडाको ऊन र अल्लो भांगोको धागा निकालेर बुनाई गर्दा धेरै मेहनत लाग्ने बताउदै उनले आत्मनिर्भर हुन पेशा उपयुक्त भएको बताईन । गाउँपालिकाकी अर्की उद्यमी कला रोकायाले एउटा बोल्ेल्या वा कम्बल बनाउन कम्तीमा १० देखि ३५ दिन लाग्ने बताईन ।
‘राडीपाखी व्यवसाय झन्झटिलो भए पनि राम्रो आम्दानी दिने स्रोत भएको बताउदै उनले आफ्नो घरमै भेडापालन र धागा उत्पादन गर्न सके यो पेशा अझै फस्टाउने
बताईन । समयसँगै मानिसको जीवनशैली र रोजाइमा परिवर्तन आएकाले यस्ता परम्परागत सीप र सामग्री लोप हुँदै गएकोमा उनले चिन्ता व्यक्त गरिन ।
विदेशी कपडाको बढ्दो प्रयोग र चरन क्षेत्रको अभावले भेडापालन र राडीपाखी व्यवसाय सङ्कटमा परेको उनले बताईन । एक दशक अघि ग्रामीण क्षेत्रमा व्यापक रूपमा भेडापालन हुने गरेको सुनाउदै उनले भेडाको मासु, दूध र घ्यूबाट पनि किसानले राम्रो आम्दानी गर्ने गरेको बताईन ।
भेडाको दूध, गाई–भैँसीको भन्दा पोषिलो मानिने बताउदै उनले घ्यू औषधीय रूपमा प्रयोग हुने भएकाले यसको महत्व ग्रामीण क्षेत्रमा अझै भएको बताईन । चरन क्षेत्र घट्दै जाँदा धेरै भेडापालक किसान भेडीगोठ खाली गर्न बाध्य भएको बताउदै उनले जसको प्रत्यक्ष असर परम्परागत राडीपाखा पेशामा परेको बताईन ।
