सबै भन्दा बढी हिनताबोध कसैलाई हुन्छ भने त्यो दलितलाई हुन्छ । समाजको कुनामा बसेर आफुलाई कम्जोर ठान्ने दलित समुदायको पुरानै कमजोरी हो । त्यो अहिले पनि समाजमा अबशेकिा रुपमा कहीले काही देख्न सकिन्छ । हिनताबोधकै कारण दलित समुदाय पछाडी पर्दै आएको छ ।
थिचोमीचो सहदै आएको छ र जातीय विभेदको शिकार बन्दै आएको छ । त्यसैले दलित समुदाय आत्म निर्भर र आत्मगत रुपमा बलीयो बन्न जरुरी छ । जातीय विभेदका सवालमा र अधिकार प्राप्तीका सवालमा खरो बन्न जरुरी छ ।
शासक बर्गको फुटाऔ र राजगरको नितिअनुरुप दलित समुदायलाई एक हुन दिएको छैन । दलितहरु एकजुट हुन नसकेकैकारण आत्मगत रुपमा बलीयो हुन सकेका छैनन । त्यसैले एकलै एकलै आन्दोलनको ढोग फुक्दै हिडी रहेका छन । भनिन्छ एकले थुकी सुकी सयले थुकी बगी ।
एक की भारी सयकी लाठी । एक जनाले एकलैले केही गर्न सकिदैन भनेर राम्रोसंग बुझेका दलित समुदायका नेता भनाउदाहरुले एकलै एकलै आन्दोलन गर्नुको कुनै तुक छैन । साच्चीकै मुक्ति चाहेको हो भने जातीय विभेदको अन्त्य चाहेको भने सबै भन्दा पहिले दलित समुदाय एक हुन जरुरी छ ।
मुक्तीको मार्ग प्रसस्त गर्न जरुरी छ । हचुवाको भरमा होईन योजना बनाएर निति बनाएर एकताकासाथ काम गर्न जरुरी छ । शदियौ बर्ष देखि दासताको जन्जीरमा बाधीएका दलित समुदायले अन्याय अत्याचार उत्पिडन सहेर बाच्नु परेको छ ।
त्यो उत्पीडनलाई सहदै आएका दलित समुदायका युवाहरुमा कसैले मुक्तिको आशा देखाएमा उत्साहित हुने कुरा स्वभाविक हो । दलित समुदायले आफ्नो मुक्ती स्वतन्त्रताको लागि एक भएर संघर्ष गरेको इतिहास छैन ।
विभिन्न रानैतिक दलहरुका स्वार्थका कारण दलित समुदायले आफ्नो मुक्ति संघर्षलाई अगाडी बढाउन सकेका पनि छैनन । नेपाली जनताको सकृय सहभागितामा भएको जनआन्दोलनले ल्याएको परिवर्तनको स्वाद समेत दलित समुदायले चाख्न नपाएको अबश्था छ ।
आथिर्क सामाजिक र सांस्कृतीक रुपमा पछाडी पारिएका दलितहरूको पहु“चका लागी ल्याईएको समाबेशीता र समानुपातीक समेत नेताहरुका आसेपासेका लागी बन्दै गएको छ । २१ औ शताब्दीमा पनि छुवाछूतको अमानवीय पीडा सहनु परेको छ । त्यसैले दलितहरु एकताबद्ध भएर लडन जरुरी छ ।
आधिकार प्राप्त गर्न र मान्छे भएर बाच्न जरुरी छ । राजनैतिक दलहरुलाई दलित समुदाय प्रति जवाफ देही बनाउन कुनै पार्टीका झोले नभई दलित समुदायको बास्तविक मुक्तिदाता भएर लाग्न जरुरी छ ।
सबैलाई मुक्ति चाहिएको हो भने एकताबद्ध भएर आन्दोलनको आधीबेहोरी सृजना गर्न जरुरी छ । सधै अरुका लागी लड्ेका दलित समुदायले अब एक पटक आफ्ना लागी लड्न जरुरी छ । मुक्तीको स्वास फेर्न र सम्मानीत जीवन जीउन पाउने गरी आन्दोलनलाई अगाडी डो¥याउन जरुरी छ ।
दलित समुदायले यस विषयमा गम्भिर हुन जरुरी छ । छलफल र वहस गरि राष्ट्रको मुल प्रवाहमा दलित समुदायलाई पुर्याउन सक्ने विचार सिद्धान्तको निर्माण गर्न जरुरी छ । विचार र सिद्धान्त विनाको संघर्षले उपलब्धी हासिल गर्न सकिदैन भन्ने कुरा बुझन जरुरी छ । विचार र सिद्धान्तमा अडिग भएर हिनताबोधलाई त्यागेर आत्मगत रुपमा बलीयो हुन जरुरी छ ।
